Ruhsatsız Yapıyı Başkasının Arazisine Yapan Cezayı Öder
Ceza Hukuku’nun en önemli ilkelerinden biri olan “Cezaların Şahsiliği” ilkesi idari para cezaları için de geçerlidir. Bu nedenle, imar para cezası verilirken yapı sahibinin kim olduğunu tespit etmek önemlidir. “Yapı Sahibi” ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıyı yapan kişidir. Uygulamada en sık yapılan hata, tapu kaydında malik olarak görünen kişinin yapı sahibi olarak kabul edilmesi ve imar para cezasının da doğrudan bu kişiye verilmesidir. Ancak, yapı sahibi ile tapu kaydında malik olarak görünen kişi her zaman aynı kişi olmayabilir.
Ruhsatsız yapıyı başkasının arazisine yapan kişi, 3194 sayılı İmar Kanunu ve Türk Ceza Kanunu kapsamında hem idari para cezasından hem de adli sorumluluktan bizzat sorumludur. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere yapı sahibi ibaresinden anlaşılması gereken, yapıyı mevzuata aykırı inşa eden kişidir
İdari ve Cezai Sorumluluklar
İdari Para Cezası:
İdari ve Cezai Sorumluluklar
İdari Para Cezası:
İmar kirliliğine yol açan ve ruhsatsız yapı inşa eden kişiye İmar Kanunu 42. madde gereğince idari para cezası kesilir. Cezanın, arsa sahibine değil, fiilen yapıyı inşa eden kişiye kesilmesi esastır.
Hapis Cezası:
Ruhsatsız bina yapmak Türk Ceza Kanunu 184. madde uyarınca "imar kirliliğine neden olma" suçunu oluşturur. Bu suçu işleyen kişiye 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilebilir.
Yıkım Kararı:
Yapı ruhsatsız olduğu için kime ait olduğuna bakılmaksızın yıkım kararı alınır ve yıkım masrafı yapıyı yapandan tahsil edilir.
Arazi Sahibinin Hakları:
Başkasının arazisine izinsiz yapı yapılması durumunda arsa sahibi, müdahalenin önlenmesi (ecrimisil/haksız işgal tazminatı) ve yapıların eski hale getirilmesi (yıkılması) için dava açabilir.
Bilinmesi gereken, Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu kararında “idarelerce gerekli araştırma yapılarak mevzuata aykırı inşaat yapan kişi tespit edilmeksizin doğrudan yapının mülkiyet sahibine para cezası verilmesinin kanunun amacı ve anlamı ile bağdaşmayan bir sonuç doğuracağı” belirtilmiştir.
Ancak, yine bilinmaesi gereken konu, sonradan yapılması mümkün olan ruhsata aykırılıklar nedeniyle, kural olarak tespit tarihinde malik olan kişiye para cezası verilebilir. Böyle bir durumda, ruhsata aykırılığın kendisi tarafından yapılmadığını iddia eden kişi bunu ispatlamak zorundadır. Bu husus Danıştay 6. Dairesinin 16.10.2019 tarih ve E:2019/5781, K:2019/9499 sayılı kararında şu şekilde ifade edilmiştir.
Müteahhidin ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapmasına rıza gösteren arsa sahibine para cezası verilebilir. Fakat, ruhsatsız binadan sonradan daire (arsa hissesi) satın alan kişilere para cezası verilemez. Bu husus Danıştay 14. Dairesinin 07.04.2015 tarih ve E:2013/3999, K:2015/2627 sayılı kararında ifade edilmiştir.
Ruhsatsız Yapı Satın Alan Kişiye, satın alma tarihinden önce yapılan kısımlar için para cezası verilemez. Bu husus Danıştay 14. Dairesinin 19.04.2016 tarih ve E:2014/2922, K. 2016/3046 sayılı kararında ifade edilmiştir.
Mirasçılara, kendilerinin yapmadıkları ruhsatsız kısımlar nedeniyle para cezası verilemez. Bu husus İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. İdare Dava Dairesinin 03.04.2019 tarih ve E:2017/2109, K:2019/1198 sayılı kararında ifade edilmiştir
Yorumlar