Anayasa Mahkemesi'nden Beraat Edenlere Vekalet Ücreti Tazminatı İçin Emsal Karar

Yüksek Mahkeme, alt mahkemelerin ispat yükümlülüğünü değerlendirirken belirli faktörleri göz ardı etmesinin yargılama hakkını ihlal edebileceğine hükmetti. 

Anayasa Mahkemesi (AYM), ceza davalarında beraat eden vatandaşların avukat vekâlet ücretlerini devlet hazinesinden tazminat olarak talep etme hakkına ilişkin kritik bir karara imza attı. 

Karar, bu tür taleplerde ispat yükümlülüğünün değerlendirilmesi süreçlerinde alt mahkemelerin dikkat etmesi gereken hususları belirginleştirdi. 

Genel ilkeye göre, ceza yargılaması sonucunda beraat eden bir kişi, avukat tutmak için ödediği vekâlet ücretini devletten tazminat olarak isteyebilir. Bu talebin ispatı için genellikle avukata yapılan ödemeyi gösteren banka dekontları yeterli kabul edilmektedir. Ancak, derece mahkemeleri, sunulan banka dekontlarının ilgili kamu davasına dönüşen ceza soruşturmasına ilişkin ücretin ödendiğini ispatlayıp ispatlamadığını takdir etme yetkisine sahiptir. 

 AYM, alt mahkemelerin bu konudaki değerlendirmelerinin, bariz bir takdir hatası veya keyfilik içerip içermediğini denetlemekle görevlidir. 

Mahkemenin incelediği bir bireysel başvuruda, alt mahkeme, başvurucunun sunduğu banka dekontlarında dosya numarasının bulunmaması nedeniyle ödemenin ilgili davaya ait olduğunun ispatlanamadığına hükmetmişti. 

AYM, bu değerlendirmenin tek başına keyfi veya temelsiz olmadığını belirtti. Ancak, başvurucunun istinaf dilekçesinde, ödeme yaptığı dönemde ilgili dava dışında başka bir davasının bulunmadığını ileri sürmesi ve avukatın serbest meslek makbuzu düzenlemeyi reddettiği yönündeki iddiaları yargılamanın seyrini değiştirdi. 

AYM, başvurucunun başka davasının olmadığı iddiasının, dekontlardaki ödemenin belirli bir davaya ilişkin olduğunu kanıtlama açısından esaslı nitelikte olduğunu vurguladı. Ayrıca, avukatın serbest meslek makbuzu düzenlemesinin, belgenin mahkemeye sunulabilmesi için avukatın rızasına bağlı olduğunu ve başvurucunun bu konuda avukata bağımlı olduğunu göz önünde bulundurmanın önemine işaret etti. 

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin başvurucunun başka bir davasının bulunmadığı iddiasını araştırmamasını ve serbest meslek makbuzunun ibrazının avukatın düzenlemesine bağlı olduğu gerçeğini dikkate almamasını bir bütün olarak yargılama hakkaniyetini zedelediği kanaatine vardı. Bu karar, beraat eden vatandaşların hak arama süreçlerinde ispat araçlarının değerlendirilmesinde daha kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini ortaya koydu.